Bakteria Borrelia - cz.2
mnu Toksyny Mikrobiologiczne    
         
     

CYKL ŻYCIOWY KLESZCZA - GŁÓWNEGO NOSICIELA BAKTERII (tzw. wektora)

cykl borelia

Kleszcze są uważane za głównego nosiciela bakterii Borrelia. Biologowie nazywają go wektorem, bowiem jest "nośnikiem" tej bakterii z róznych miejsc przestrzennych jej bytowania do nowych terytoriów ekspansji bakterii. Pajęczaki te kąsają człowieka lub zwierzęta zarówno jako osobniki dojrzałe - kleszcze (późne lato, jesień), jak i zakażone formy niedojrzałe - tzw. nimfy (już od początku wiosny). Ugryzienie nimfy jest tym bardziej groźne, że nimfy, w zależności od stopnia rozwoju są o wiele mniejsze, często białe i wręcz nie wyczuwalne dotykowo na skórze. Wędrującego po skórze dorosłego osobnika możemy jeszcze wyczuć i strącić - nawet poprzez odruchowe podrapanie się po skórze czy włosach zanim wbije się do skóry, by napić się krwi.

Dorosłe osobniki są roznoszone na skórze ( w sierści) po całym terenie poprzez tzw nosicieli 3-go rodzaju- zazwyczaj sarny, zające, myszy polne, nornice i ptaki leśne. Stamtąd upadają do trawy a żeńskie osobniki składają jaja do gruntu (późna jesień). Zanim nastaną mrozy, z jaj wylęgają się larwy. Te larwy oraz jaja kleszcza dostają się do przewodu pokarmowego ptaków, myszy, wiewiórek - tzw. nosicieli pierwszego rodzaju. Tam bezpiecznie zimują w ich przewodzie pokarmowym. Z kałem tych zwierząt larwy wczesną wiosną opuszczają bezpieczną kryjówkę i dalej roznoszą się przestrzennie w terenie - z kałem wydostają się ponownie do gleby. Gleba wczesną wiosną jest idealnym miejscem do przekształcenia się larw w nimfy - czyli niedojrzałe osobniki. I ta postać kleszcza już jest groźna podczas wiosennych spacerów w parku, w lesie, na szlaku, podczas zabaw na trawie lub wiosennego koszenia trawy w ogródku. Nimfy dodatkowo roznoszone są w terenie na sierści myszy polnych, ptaków i wiewiórek. Są to tzw. nosiciele 2-go rodzaju. Teoretycznie ukąszenie kleszcza nie musi oznaczać bezwzględnego zakażenia bakterią borrelia, gdyż tylko pewna część populacji tych pajęczaków jest nią zakażona. Do organizmu człowieka (zwierzęcia0 bakteria dostaje się wraz ze śliną kleszcza lub nimfy. Teoretycznie, jest możliwe, że larwy dostaną się do układu pokarmowego człowieka wraz z mięsem niedogotowanym zająca upolowanego zimą, ale statystycznie takich przypadków jest niewiele.

 

   
   

MAPA ZAGROŻEŃ EPIDEMIOLOGICZNYCH NA ŚWIECIE

 Poniższa mapa pokazuje tereny na kuli ziemskiej, gdzie istnieje realne zagrożenie zakażenia róznymi rodzajami krętka borrelii. Biologom znanych jest kilkadziesiąt grup  bakterii borrelia

borrelia mapa Są tereny bardziej zagrożone występowaniem, a więc tam jest większe ryzyko infekcji i tereny o mniejszym nasileniu. To samo dotyczy terenu Polski. Rejony północno-wschodnie Polski, cała tzw ściana wschodnia, czyli tereny wzdłuż granicy z Białorusią a także Górny Śląsk,górzysta część Dolnego Śląska, Małopolska, Karpaty i Bieszczady, tereny lesiste wokół Warszawy TO TERENY O NASILONYM zagrożeniu infekcją. Z tych obszarów notuje się najwięcej zgłoszeń ugryzienia kleszcza.

   
   

JAK BORRELIA KOLONIZUJE KOLEJNE OBSZARY W ZAINFEKOWANYM ORGANIŹMIE?

Jeśli kleszcz ma w sobie bakterie borelii, wówczas wprowadzone ze śliną kleszcza pokonują kolejne warstwy skóry. Taka ingerencja powoduje reakcję organizmu - stan zapalny.
Prawidłowo działający układ odpornościowy powinien powstrzymać penetrację bakterii do głębszych warstw i tkanek i je zlikwidować. Towarzyszą tej likwidacji (stanowi zapalnemu) bóle mięśniowe, rumień i obrzęk węzłów chłonnych, objawy grypopodobne. Jeśli wszystkie komórki borelii są zlikwidowane, to uznajemy, że choroba nie może się rozwinąć. Niestety szybkość bakterii jest kilkaset razy szybsza niż komórek odpornościowych i wiele z nich penetruje głębsze warstwy tkanek.

Gdy jakaś ilość borelii pozostanie w organiźmie, wówczas infekcja rozprzestrzenia się, co oznacza, że bakteria może się namnażać i zwiększać swoją liczebność. Istnieje jeszcze jedna możliwość - tworzenie ognisk mikrobiologicznych (ognisk zakaźnych, cyst).
W niekorzystnych dla organizmu warunkach bakterie borelii mają genetyczny program do tworzenia ognisk. Ogniska zapalne są to skupiska komórek bakterii, które mogą powstać w każdej tkance naszego organizmu. Borrelia tworzy w ogniskach formy niespiralne i bez rzęsek oraz otacza się warstwą białkową, która chroni je przed komórkami układu odpornościowego. Brak formy spiralnej i rzęsek a także osłona białkowa powodują, że jest nierozpoznawalna dla antybiotyków i układu immunologicznego.
W ogniskach bakterie nie mogą się namnażać, ale mogą przetrwać nawet kilkadziesiąt lat!!! Toksyczne dla organizmu są jednak produkty przemiany materii takich bakterii - wszak one żyją, pochłaniają naszą energię i wydalają zbędne, toksyczne dla organizmu związki - produkty 

Ogniska zakaźne są tworzone przez wszystkie mikroorganizmy: bakterie, wirusy, priony, pasożyty.
Borelia jest mistrzem tworzenia ognisk, jest bakterią, która może wytworzyć ogniska we wszystkich rodzajach tkanek ludzkiego organizmu. Oznacza to, że może powstać w każdym naszym organie: w mózgu, sercu, nerkach, stawach, płucach, tętnicach, żyłach, śledzionie, żołądku (!!!), jelitach, uchu,...

 

   
   

JAK BORRELIA BRONI SIĘ PRZED UKŁADEM ODPORNOŚCIOWYM?

Borelia może żyć w przestrzeniach międzykomórkowych, jak i wnikać do komórek. 

a) Bakterie mogą dostać się do makrofagów. Makrofagi to nasze komórki odpornościowe, które powinne zjadać obce bakterie Tymczasem stają się one same nosicielami tej bakterii i borelia może przebywać w nich wiele lat. Są tam bezpieczne i nie działają na nie antybiotyki. 

b) Stosują ""tarcze ochronne"": atakują limfocyty B i namnażają się w nich. Gdy limfocyt B pęknie, uwolnione bakterie otaczają się resztkami błony tego limfocytu. Ta błona chroni krętki przed układem odpornościowym, który uważa je za własne komórki

c) Obecność bakterii borelia powinna wytworzyć mechanizm tworzenia przez limfocyty B odpowiednich przeciwdział, ale ściana komórki borelii jest trójwarstwowa i nie jest stała. To znaczy jej zewnętrzna warstwa jest płynna i może następować przesunięcie molekuł antygenowych bakterii (zmienia się struktura białek na jej powierzchni, ukrywa rzęski). To powoduje, że powstałe wcześniej przeciwciała nie rozpoznają ""nowej bakterii"" (tak biologicznie przeobrażonej) i jej nie niszczą.

 

   
   

SPOSOBY ODDZIAŁYWANIA BORRELII NA ORGANIZM

1) Ogniska działają bezpośrednio na tkankę organu, w której się wytworzyło. Na przykład, jeśli ognisko borelii powstanie w ścianie żołądka, nastąpi zaburzenie procesu trawienia już na samym początku cyklu trawiennego. Zaburzenie wytwarzania kwasów żołądkowych spowoduje np. ograniczone wchłanianie witamin w dwunastnicy jelita cienkiego. 

2) W formie ogniskowej borelia wytwarza toksynę. Toksyna borelii zaliczana jest do trucizn botulinotoksycznych, działających głównie na przesył bodźców nerwowych. W zależności od usytuowania ogniska borelii, jej toksyna będzie wywoływała rózne reakcje. Np. jeśli ognisko powstanie w przysadce mózgowej, mogą pojawić się problemy hormonalne, ponieważ zostanie zaburzony proces przesyłu informacji przez toksyny borelii. Podobnie ogniska borelii w centralnym układzie nerwowym może powodować zaburzenia ruchu poprzez hamowanie wydzielania acetylocholiny a ona stanowi główny neuroprzekaźnik drogi ruchowej.

3) Ogniska mogą się spontanicznie rozpadać. Wówczas uwalniające się bakterie z otoczki powodują wtórną ostrą fazę infekcji (tzw. rzuty) - powstaje stan zapalny a wraz z nim mamy wszystkie objawy stanu zpalnego. 

4) Ponieważ bakterie borelii są w stanie pokonać barierę krew/łożysko, infekcja bakteriami borelii może nastąpić już w łonie matki. Jeśli środowisko płodu (macica matki) jest zakażona ogniskami, to jest duże prawdopodobieństwo, że dziecko urodzi się już z ogniskami tej bakterii. Efekt zakażenia nie musi się pojawić zaraz po porodzie. Może objawić się po wielu latach.