DNA - Jak działa "maszynka" do budowy białek?
  mnu o anatomii    
         
   

 

CO TO JEST DNA?

dna1

 

Każde jądro komórki zawiera specyficzny nośnik informacji genetycznej, nazywany DNA.  DNA dostarcza informacji, w jaki sposób zbudować odpowiednie białko. Białka tworzą zarówno cząsteczki strukturalne ciała, ale też enzymy, które sterują reakcjami chemicznymi w organiźmie. I właśnie w DNA zawarty jest kod do tworzenia tych białek.

Struktura skręconej nici cząsteczki DNA umożliwia spakowanie długiego łańcucha w małym obszarze. Długość pojedynczej cząsteczki DNA w typowym chromosomie po jej rozwinięciu wynosi 5 cm. W jądrze jest 46 chromosomów (W niektórych komórkach, np. w dojrzałych krwinkach czerwonych - erytrocytach - brak DNA. Kiedy komórki nie dzielą się, DNA jest luźno skręcony i wije się w całym jądrze tworząc tzw. chromatynę. Taka struktura pozwala na dostępność odpowiednich odcinków DNA do syntezy białek. Jeśli komórka przygotowuje się do podziału, DNA zwija się, tworząc skręty a cały chromosom tworzy literę X.

   
   

ETAPY POWSTAWANIA BIAŁEK

1) Transkrypcja

transkrypcjaW jądrze komórkowym nić DNA ulega miejscowemu rozdzieleniu i jedna z części pełni rolę wzorca przy wytwarzaniu cząsteczki pośredniej (mRNA - informacyjny kwas rybonukleinowy). Oddzielne nukleotydy RNA odpowiednimi zasadami przyłączają się do odsłoniętych zasad DNA, tworząc w ten sposób obraz informacji zawartej w DNA. Cząteczka mRNA opuszcza jądro komórkowe i podąża do struktur, gdzie następuje synteza białek, czyli do rybosomów

 

2) Translacja

translacja1Rybosomy znajdują się w strukturach błonowych cytoplazmy komórki. Te struktury błonowe nazywamy ziarnistą siateczką śródplazmatyczną. To pofałdowany system błon rozciągający się w całej komórce. W obszarze tej siateczki występują cząsteczji tRNA (transportowy kwas rybonukleinowy), które są z jednej strony połączone z aminokwasem, a z drugiej strony zawierają kodon, czyli trójkę zasad odpowiadających kodonowi mRNA. Dopasowanie kodonu gwarantuje przyłączenie odpowiedniego aminokwasu. Rybosom przesuwa się wzdłuż nici mRNA a cząsteczki tRNA dostarczają aminokwasy w prawidłowej sekwencji. Aminokwasy łączą się ze sobą, tworząc białko, natomiast transportujące tRNA oddala się bez odłączonego w rybosomie aminokwasu.

Tak działa ""maszynka"" do budowy białek.

 

   
   

CO TO JEST GEN ?

To jednostka DNA potrzebna do wytworzenia jednego białka, czyli wszystkie te części DNA, które kodują wszystkie aminokwasy danego białka. Części te nie zawsze leżą koło siebie, na tej samej nici DNA a nawet na tym samym chromosomie. 
Genom to pełny zestaw genetycznych instrukcji żywego organizmu. W 2003 roku ukończono próbę wyznaczenia mapy ludzkiego genomu. Zidentyfikowano ponad 30tys. genów człowieka w obrębie 46 chromosomów, czyli ok 3,2 mld par zasad.