Organizmy pasożytnicze wielokomórkowe
mnu Pasozyty    
         
   

Symbioza i pasożytnictwo

w okuWszystko, co żyje - od bakterii przez grzyby, rośliny i zwierzęta aż do człowieka włącznie - dąży do rozmnożenia się i do powiększenia swojej przestrzeni życiowej. Obserwujemy dwa typy zachowań organizmów koegzystujących ze sobą w jednym ekosystemie: symbioza i pasożytnictwo. Jest wiele bakterii, które egzystują w naszym układzie pokarmowym, bez których nie mogłaby się odbywać przemiana naszego pokarmu w energię dla komórek naszego ciała. Nasz organizm będzie się rozwijał prawidłowo, gdy będą zachowane określone proporcje pomiędzy określonymi grupami mikroorganizmów. Jeśli np. wskutek przedawkowania - nie jednorazowo, ale w codziennej diecie - np. cukru (słodycze, napoje) lub glutenu (białe pieczywo) zaburzymy tą równowagę, wówczas nadmierne rozmnożenie niektórych mikroorganizmów żyjących w nas w sposób naturalny w symbiozie, stanie się źródłem chorób i dolegliwości. (Jakże łatwo tę subtelną równowagę zburzyć u nieświadomych i niewinnych dzieci, których przy każdej okazji faszeruje się słodyczamy, napojami słodzonymi, chipsami,...) Tak więc nie tylko zewnętrzna infekcja jakiegoś pasożyta, bakterii może być toksyczna dla naszego ciała, lecz zaburzenie naturalnych warunków środowiska i równowagi chemiczno-biologicznej. W odmiennym stanie równowagi pracy jakiegoś organu w naszym organiźmie - bardzo szeroko rozumianym - subtelnie działający przy pomocy setek współzależnych reakcji biochemicznych  układ immunologiczny nie zdoła odeprzeć zagrożeń mikrobiologicznych, codziennie penetrujących nasze ciało.

 

W poprzednim artykule naszkicowano różnoraki wpływ tych najmniejszych pasożytów eukariotycznych, zwanych pierwotniakami. Tu opiszemy wybrane (najczęściej atakujące współczesnych Polaków) mikroorganizmy eukariotyczne wielokomórkowe. Pamiętajmy, że im większy jest i bardziej złożoną ma budowę intruz, który w nas zamieszkał, tym ma bardziej skomplikowany i bardziej subtelny sposób radzenia sobie musi zastosować nasz układ odpornościowy.

 

W tej grupie możemy dokonać podziału na pasożyty zewnętrzne (ektopasożyty), żyjące na powierzchni naszego ciała (np. pchły, wszy, roztocza, kleszcze,...) oraz takie, które żyją wewnątrz naszego ciała (endopasożyty), żywiąc się naszym pokarmem, naszymi tkankami narządów, naszą krwią i trując nas swoimi odchodami.

 

   
 

 

 

 

PASOŻYTY WIELOKOMÓRKOWE A UKŁAD ODPORNOŚCIOWY

Nasz układ odpornościowy posiada swoje naturalne narzędzia do walki z wielokomórkowymi pasożytami eukariotycznymi. Przeznaczone są do tego wytwarzane w szpiku kostnym eozynofile i mastocyty (komórki tuczne). Produkują one różnego rodzaje enzymy i są odpowiedzialne za prawidłowe funkcjonowanie tkanki łącznej i śluzówek a ponadto odpowiadają za prawidłową komunikację układu immunologicznego z nerwowym. Mają receptory dla przeciwciał IgE jako część mechanizmu rozpoznawania antygenów pasożytów wielokomórkowych. W momencie napotkania takiego organizmu wielokomórkowego następuje proces tzw. degranulacji - uwalniane są enzymy, które uszkadzają pasożyta i uwalniają np. histaminę. Histamina działa na mięśnie gładkie i pomaga usunąć pasożyta poprzez kaszel, szybszą perystaltykę jelit, zwiększenie wydzielania śluzu, zapobiegające wczepieniu się pasożyta w tkankę i jego "odpłynięcie". Zwiększa się przepustowość naczyń, aby do danego miejsca mogły podpłynąć kolejne komórki odpornościowe. Tworzy się obrzęk i miejscowy stan zapalny, który naprawia uszkodzoną tkankę. Sprawność i siła systemu immunologicznego są bardzo ważne dla walki z pasożytami. Jeśli nastąpi zakłócenie pomiędzy układem nerwowym a immunologicznym, może dojść do zaburzeń o charakterze alergicznym i pozbycie się pasożyta będzie niemożliwe.

 

Jak już napisano wyżej, istoty bardziej złożone posiadają bardziej skomplikowane i wyrafinowane metody samoobrony i przystosowania do środowiska, które chcą opanować. I tak przykładowo - mogą "ukraść" czerwone ciałka krwi, aby się nimi "oblepić", utworzyć swoistą tarczę ochronną przed komórkami odpornościowymi gospodarza. Potrafią ingerować w układ hormonalny, blokować receptory dla poszczególnych hormonów a nawet produkować poszczególne hormony. Atakują system nerwowy, aby zmienić zachowanie gospodarza i umożliwć sobie warunki do namnożenia i przeniknięcia do kolejnego rewiru. Przemyślność i różnorodność oddziaływania pasożytów na nasz organizm może skutkować dość nieoczekiwanymi i pozornie nie powiązanymi objawami, jak niepłodność, zmęczenie, zaburzenie układu naczyniowego, miażdżyca naczyń, zaburzenia metaboliczne. Dolegliwości mogą pojawiać się sporadycznie i szybko samoczynnie ustępować, tak że przez całe lata nie będziemy w ogóle świadomi, że nasz organizm został zaatakowany. Później, w okolicach 35-40 lat "nagle" pojawia się np. zawał mięsnia sercowego lub problemy miażdżycowe. Tak więc regularna kontrola w gabinecie detoksykacji może być metodą na "uniknięcie wpadki", ale przede wszystkim to regularna detoksykacja wzmacniająca układ odpornościowy jest receptą na to, że układ odpornościowy odnajdzie pasożyta i będzie chociaż próbował go usunąć.

   
   

Pasożyty wielokomórkowe - przykłady

Tak, jak w przypadku pierwotniaków, wymienimy tylko kilka tych najbardziej popularnych wśród Polaków pasożytów, aby nie powielać wiedzy podręcznikowej a jedynie pokazać różnorodność zagrożeń i możliwości zarażenia się takimi pasożytami.

- Gromada Cestoda (tasiemce): to prawie 3 tysięce różnych gatunków, z których niektóre są pasożytami człowieka. Cykl rozwojowy zakłada wielu żywicieli. Długość waha się od ułamka milimetra do kilkunastu metrów. Szczególnie cykl larwalny może być niebezpieczny dla żywiciela, kiedy wyposażone w ""ryjek z haczykami"" wszczepiają się w ścianę jelita. Pokarm przyjmują całą powierzchnią swojego ciała.

 

tasiemiec1Tasiemce są hermafrodytami ( w większości), co oznacza, że do rozmnażania nie potrzebują osobnika przeciwnej płci. Gromada ta obejmije wiele rodzajów, które upodobały sobie różne zwięrzęta, jako swoich gospodarzy (o w kontakcie z tymi zwierzętami mamy szansę zarazić się takim pasożytem). I tak Rodzaj Moniecia jest pasożytem owiec,bydła, kóz, saren, jeleni. Rodzaj Davainea - tasiemiec drobiu, ptaków. Rodzaj Raillietina - tasiemiec ptaków, myszy; larwy są przenoszone na człowieka za pomocą owadów.Rodzaj Anoplocephala - tasiemiec koni.Rodzaj Dipylidium - tasiemiec psi; Szczególnie groźny dla człowieka, bowiem zakażenie u człowieka przebiega bezobjawowo. Rodzaj Hymenolepis - jest pasożytem głównie gryzoni.Do zakażenia dochodzi przez zjedzenie żywiciela pośredniedgo - zarażonego owada.Do zakażeń dochodzi głównie w zbiorowiskach dzieci. Objawy: brak apetytu, bóle brzucha, biegunki, rozdrażnienia, anemia. Rodzina Taenidae - atakuje ważne życiowo układy centralnego układu nerwowego. Często znajdujemy ją w oczach i wątrobie. Rodzina Echinococcus (bąblowiec) - wytwarza cysty w różnych organach. Docelowym żywicielem pasożyta są drapiezniki psowate (np. lisy, wilki) Człowiek i bydło są żywicielami pośrednimi. Człowiek zaraża się najczęściej spożywając surowe mięso zwierząt, ale również zakażone owoce leśne, przez kontakt ze śliną np. psa który hasał po łące (choroba ""brudnych rąk""). Po spożyciu część przenika przez ścianki jelit i wraz z krwią dociera do płuc, wątroby, mięśni, kości, mózgu. W tych miejscach zaczynają powstawać wolno rosnące cysty z grubą wielowarstwową osłoną, którą organizm żywiciela wytwarza, aby ograniczyć ekspansję toksyny. Jednak, gdy cysta pęknie, zarodniki w potężnej liczbie roznoszone są po całym ciele.Cysty takie często przypominają zmiany nowotworowe.

Rodzaj Taenia solium (tasiemiec uzbrojony) - nim zarażamy się spożywając surowe lub niedogotowane mięso świń. Atakuje różne organy: serce, mózg, mięśnie, oko, wiązadła podskórne. Larwy zazwyczaj rozwijają się pojedynczo w otoczkach i mogą osiągać wielkość kilku cm. Cysty w układzie nerwowym powodują zaburzenia neurologiczne (skurcze, bóle głowy) oraz zaburzenia psychiczne. Dorosły tasiemiec pasożytuje w jelitach, gdzie osiąga nawet 3m długości.Tasiemiec nieuzbrojony wybrał sobie z kolei jako swego żywiciela pośredniego bydło. Zarażamy się nim, spożywając surowe mięso -np. befsztyk tatarski.

 

   
   

Gromada Trematoda (przywry

Niebezpieczne pasożyty wewnętrzne, żyjące najczęściej w układzie trawiennym, ale także w płucach, wątrobie, w naczyniach limfatycznych, w pęcherzu moczowym. Mają spłaszczone ciało o długości od kilku mm do kilku cm. Najczęściej mają dwie przyssawki: jedną przy otworze gębowym i drugą na końcu ciała. przywryMają kilku żywicieli pośrednich - jednym z nich są często ślimaki. To kontakt bezpośredni ze ślimakiem lub z trawą odwiedzaną przez ślimaki bywa źródłem naszego zakażenia. Kilka rodzajów przywr bywa szczególnie niebezpieczne dla człowieka - i dosyć często nimi się zaraża. Rodzaj Faciola - a pośród nich Faciola hepatica (motylica wątrobowa) - żyje w drogach żółciowych i wątrobie roślinożernych oraz człowieka. Produkuje toksyny, które uszkadzają wątrobę, powodując jej degenerację (marskość wątroby). Mogą spowodować niedrożność dróg żółciowych. Zakażenie najczęściej odbywa się poprzez spożycie niedostatecznie usmażonej wątroby zwierząt zarażonych tym pasożytem. Rodzaj Fasciolopsis - pasożytuje w jelitach świń i człowieka. Ulubionym miejscem żerowania jest dwunastnica, gdzie powoduje krwawienia i wrzody. Źródłem zakażenia bywają najczęściej źle umyte rośliny w kuchni.

Rodzaj Clonorchis - pasożytuje w wątrobie człowieka, świni, drapieżników oraz szczurów. Bardzo popularny na Dalekim Wschodzie (szacunkowo 7 mln ludzi zakażonych) , skąd najczęściej przywożą go Polacy z różnych wycieczek i podróży biznesowych. Powoduje powstawanie kamieni w woreczku żółciowym oraz marskość wątroby. Podobny jemu Rodzaj Opisthorchis felineus (przywra kocia) bywa przyczyną raka trzustki i wątroby. Rodzaj Heterophyes - pasożyt jelita cienkiego. Powoduje krwawe biegunki. Zakażamy się nim, spożywając mięso ryb nie poddanych wystarczającej obróbce cieplnej. Rodzaj Paragonimus - przywry płucne.Pasożyt mocno rozpowszechniony w Afryce, Ameryce Południowej i Azji, gdzie dosyć często podróżują Polacy. Przedostaje się przez scianki jelita cienkiego do wątroby, jamy brzysznej a natępnie zmierza do płuc. Tam tworzy zwłókniałe cysty, które na zdjęciach rtg przypominają patologie gruźlicze. Na gruźlicę wskazywać mogą również krwawe plwociny z kaszlu. Zwłókniałe cysty w pęcherzykach płucnych uwalniają jajeczka, które ze śluzem i kaszlem są wypluwane lub połykane i wydostają się z kałem.

przywra2Rząd Strigeigida - obejmuje kilka rodzajów przywr, szczególnie popularnych w populacji Polaków. I tak: Rodzaj Bilharziella to pasożyt ptaków. Bardzo często zakażona jest nim woda za sprawą wodnych ślimaków. Pasożyt atakuje skórę ludzką podczas kąpieli w naturalnych zbiornikach wodnych. Powoduje wysypkę, śwąd, który może trwać nawet kilka tygodni, prowadzi do reakcji alergicznych. Rodzaj Schistosoma atakuje człowieka w środowisku wodnym. Pasożyty aktywnie poszukują kręgowców, a gdy je znajdują, wwiercają się w skórę, przedostają się z krwią przez płuca do żył, gdzie żyją i się namnażają. Podczas infekcji powstaje wysypka, która intensyfikuje się, gdy samice składają jajeczka. Typowe objawy oprócz swędzenia skóry to gorączka, kaszel, biegunka, bóle; w stanie chronicznym dochodzi do powiękzenia i uszkodzenia wątroby, śledziony, jajeczka przedostają się do mózgu, płuc i innych układów. Przywra atakuje układ moczowy, nerki (zapalenia nerek). Pasożyty należące do tego rzędu zazwyczaj przywozimy z Egiptu, Japonii, Półwyspu Arabskiego i Afryki Srodkowej.

 

   
   

Typ Nemathelminthes (obleńce)

To bardzo liczny (około 28 tysięcy gatunków) i zróżnicowany typ z czego połowa jest pasożytami. Żyją w naprawdę różnych i nieraz ekstremalnych warunkach - w głębinach oceanów, w glebie, na pustyni, w górach. Poniżej wymienimy tylko te, z którymi najczęściej borykają się Polacy.

 

Gromada Nematoda (nicienie) - mają podłużne, nitkowate ciało, bez podziału na człony. Osiągają różne rozmiary od pojedynczych mm do nawet 8 m . Najczęstszym środowiskiem ich bytowania jest układ pokarmowy, ale ""nie pogardzą"" również układem nerwowym, układem krwionośnym, naczyniami limfatycznymi czy też układem moczowo-płciowym. Są rozdzielnopłciowe i posiadają własny pełny układ trawienny z dwoma otworami: gębowym i odbytniczym. W gromadzie tej najbardziej rozpowszechniony wśród Polaków jest Rodzaj Trichinella spiralis. Jest nieduży (1-4 mm długości) i pasożytuje różnych ssaków (lisy, świnie, człowiek). Dorosłe osobniki funkcjonują w nabłonku jelita cienkiego, tam rodzą żywe larwy, które wraz z krwią wędrują do mięśni przykręgosłupowych. Tam ulegają otorbieniu i uwapnieniu i w takim stanie mogą przeżyć nawet 10 lat. Zakażamy się najczęściej spożywając zarażone mięso głównie świń. Charakterystycznym objawem zakażenia są zaburzenia trawienne, bóle mięśniowe, osłabienie. Kolejne etapy infekcji to bóle przy oddychaniu, stan zapalny serca, zaburzenia widzenia, reakcje alergiczne. Podobne objawy wywołują również inne gatunki z tej gromady.

 

Rodzaj Trichuris (włosogłówka ludzką) - pasożyty jelita grubego lub ślepego. Osiągają długość 3-5 cm. Przednią częścią ciała wwiercają się w ściankę jelita, natomiat druga część pozostaje swobodna. Samice produkują ogromne ilości jajeczek, które wydostają się z kałem. Pasożyt ten nie posiada żywicieli pośrednich, co oznacza, że zakażamy się od drugiego człowieka bezpośrednio po spożyciu jajeczek pasożyta !!! . (MYCIE RĄK PO WIZYCIE W UBIKACJI!!! - szczególnie publicznej.) Typowe objawy to anemia, bóle brzucha, krwawe i śluzowate biegunki.

 

Rodzaj Capillaria - bardzo cienki (około 0,1mm średnicy) nicień, pasożytujący u człowieka głównie w układzie oddechowym, moczowo-płciowym a czasami w jelitach i w wątrobie. Osiąga długość od 2 do 8 cm. Zakażenie zazwyczaj przez kontakt z kałem, gdzie znajdują się jajeczka, ale także przez spożycie mięsa głównie wołowiny i wieprzowiny.

Rząd Ascaridia - pasożyty układu trawiennego kręgowców. I tak w jej obrębie: Rodzina Heterakoidea - pasożyty ptaków, ryb, ssaków i gadów; Rodzaj Ascaridia - bardzo powszechne pasożyty ptaków i świń - często występuje u człowieka; Rodzaj Heterakis - pasożyt jelita cienkiego u drobiu, który przenosi groźnego pierwotniaka Histomonas meleargidis (pogromcy ferm drobiu - głównie indyków).

 

Rodzaj Ascaris lumbricoides (glista ludzka) to niezwykle popularny na całym świecie pasożyt jelita cienkiego człowieka. Zakażamy się spożywając jajeczka. W jelicie cienkim przekształcają się w larwy, skąd wędrują do wątroby i naczyń krwionośnych. Z krwią wędrują do płuc i do serca. W płucach rosną a stamdąd przedostają się do ust, gdzie są połykane. Wydzielają niezwylke groźne dla układu nerwowego toksyny . Obecność tych pasożytów jest częśtą podstawą alergii. Uszkadzają narządy wewnętrzne, w których bytują, powodując krwawienia i stany zapalne.

Rodzaj Toxocara - obejmuje różne gatunki w zależności od żywiciela. Dorosły pasożyt żyje w jelitach, natomiast larwy wędrują po organiźmie. W czasie ciąży aktywują się i przenikają przez łożysko do płodu !! Niezwykle popularny pasożyt u ludzi - badania statystyczne wskazują, że przeciwciała przeciw temu pasożytowi posiada około 20% populacji. Rodzaj Anisakis - pasożyt śledzi - bywa silnym alergenem. Zarażamy się spożywając pokarmy z surowych śledzi. Jeśli nie chcemy śledzi gotować, ani smażyć, to możemy je głęboko wymrozić. Dotyczy to głównie śledzi kupowanych z beczek, słoików w zalewie solnej lub octowej. Pasożyt ginie w niskiej temperaturze, więc zaleca się głęboko wymrażać kupione śledzie a dopiero po odmrożeniu sporządzać pokarmy.

 

Rząd Oxyurida (owsiki) Najbardziej rozpowszechniony pasożyt ludzki w świecie; atakuje głównie dzieci. Do zakażenia dochodzi przez spożycie jajeczek!!! (choroba brudnych rąk u dzieci i braku należytej higieny w toaletach - szczególnie w przedszkolach i szkołach a także w szpitalach dziecięcych), z których rozwijają się samce i samice. Najczęstsze objawy to zaburzenia trawienia, bóle brzucha, swędzenie w okolicach odbytu, niepokój, płacz nocny, nerwowość dziecka. Mogą powodować również upławy.

Rząd Spiruida - a wśród nich wyróżnić należy Rodzaj Dracunculus medinensis (polskie nazwy: riszta, robak medyński, nitkowiec podskórny)- pasożyt jam i tkanek łącznych zwierząt i człowieka. Dorosłe samice mogą osiągać nawet długość 80cm przy średnicy 1-2 mm. Wędrują one do tkanki podskórnej i kiedy zainfekowane zwierzę lub człowiek ma kontakt z wodą, samice przebijają skórę i uwalniają do wody olbrzymie ilości jajeczek, po czym giną.

 

Rodzina Onchceridea - pasożyty układu limfatycznego i krwionośnego oraz takich organów, jak mózg, serce, oczy. Przykładowo Rodzaj Brugia - larwy przenoszone są podczas ssania krwi przez komary. Przebijają się przez naskórek i wędrują do układu limfatycznego, gdzie dojrzewają. Powstają stany zapalne układu limfatycznego i dochodzi do uszkodzenia okolicznych organów. Do Polski przywozimy go najczęściej jako pamiątkę z wakacji w Azji. Rodzaj Loa loa - działa podobnie, ale upodobał sobie oczy jako swój cel wędrówek z krwią po ukąszeniu przez bąki, gdzie powoduje bolesne guzy, zapalenie spojówek, zapalenie gruczołów łzowych, zaburzenia widzenia. Można je przywlec z Afryki, gdzie występują najczęściej.

Rodzaj Mansonella to przenoszony przez komary głównie w Afryce i Ameryce Południowej pasożyt jamy brzusznej i osierdzia. Typowe objawy to bóle głowy i brzucha, zaburzenia psychiczne, obrzęki kończyn, reakcje alergiczne.

 

   
    Przedstawiliśmy Czytelnikowi jedynie skrótowy opis wybranych pasożytów spośród milionowej rzeszy różnych rodzajów. Dla medycyny detoksykacyjnej wnioski są następujące:

- Tylko człowiek o silnym i zdrowym układzie odpornościowym ma szanse obronić się przed infekcją pasożytów, które czyhają na niego praktycznie w każdym miejscu i w każdej sytuacji - zarówno w kraju, jak i za granicą. I jest całkowicie obojętne, czy przebywasz w Polsce, na plaży w Brazylii, czy w restauracji w Szwajcarii. Zmienia się jedynie repertuar zagrożeń, natomiast prawdopodobieństwo infekcji pasożytem jest jednakowe.

- Wcale nie trzeba wyjeżdżać do egzotycznych krajów, aby zarazić się egzotycznymi pasożytami. Już wystarczająco duża ilość Polaków wędruje po świecie za chlebem i w interesach, aby roznosić różnorakie toksyny a głównie to pasożyty, bo dają objawy z opóźnieniem od zainfekowania się i mogą być roznoszone nieświadomie w pracy, biurze, w miejscah publicznych, w toaletach, restauracjach, autobusach, metrze, w domu, u znajomych.

- Medycyna detoksykacyjna zaleca regularne wizyty w gabinetach detoksykacji, aby kontrolować na bieżąco stan obciążeń. Nie czekać, aż pojawią się budzące zaniepokojenie objawy.

- Przestrzeganie choćby tych elementarnych zasad higieny osobistej, opisanych TUTAJ