Stres oksydacyjny cz.1
  mnu ToksycznyCukier    
         
   

CO TO JEST STRES OKSYDACYJNY ?

Jest to zachwianie subtelnej równowagi w systemie reakcji redukcji i utleniania, jakie przebiegają w komórkach.  Oznacza dysfunkcję układów regulacji i stabilizacji procesów mikrobiologicznych tam zachodzących. Konsekwencją tlenowego metabolizmu, zachodzącego w naszym organiźmie, jest powstawanie w tym procesie reaktywnych form tlenu jak nadtlenek wodoru czy aniorodnik ponadtlenowy. Nie jest to proces groźny, ponieważ istnieją mechanizmy kontrolujace i stabilizujące to zjawisko. W pewnych jednak niekorzystnych  okolicznościach, pod wpływem toksycznych czynników zewnętrznych (np. ksenobiotyków) , dochodzi do zachwiania tej misternej konstrukcji biochemicznej. I wtedy tworzą się zwiększone ilości  reaktywnych rodników, a w konsekwencji dochodzi do utlenienia lipidów i uszkodzenia komórki. To uszkodzenie może przybierać różną formę: 

  1. depolaryzacja błony komórkowej
  2. zaburzenia aktywności enzymów błon komórki
  3. zaburzenia aktywności białek transportujących
  4. zmiany hydrofobowości błon (wewnętrznych i zewnętrznych komórki)
  5. uszkodzenia DNA

To są fundamentalne włąściwości i procesy zachodzące w strukturach anatomicznych komórki, więc ich zaburzenie radykalnie zagraża życiu całej komórki a w dalszej konsekwencji tkance i organowi. Wymienione powyżej nieprawidłowości mają fatalne skutki dla fizjologii komórek oraz stanowią poważne wyzwanie dla układu odpornościowego, który pragnie się w takiej sytuacji bronić. Opisane tu procesy zachodzą w organiźmie nieustannie w różnych tkankach i narządach, ale organizm potrafi sobie z tym radzići zazwyczaj jest to zjawisko chwilowe. Problem zaczyna się wtedy, gdy takie lokalne "ogniska" nie zostają "ugaszone" samoczynnie i trwają dłużej, a nawet latami. Takie anomalie fizjologiczne  przekładają  się na różnego rodzaju choroby, jak arytmia, łuszczyca, nadciśnienie, uszkodzenie mięśni szkieletowych, uszkodzenie neuronów, cukrzyca, choroba Alzheimera i kilka innych - zależnie od tego jakiego rodzaju narządów i tkanek ta anomalia dotyczy. Człowiek coraz lepiej poznaje mechanizmy mikrobiologii komórki i uczy się walki z tymi chorobami. Generalnie można powiedzieć, że taka nierównowaga rujnuje odporność organizmu. Jest zazwyczaj inicjowana obecnością jakiejś toksyny w środowisku życia komórek. Ale gdy się rozwinie, występuje jakby dodatnie sprzężenie zwrotne - ułatwia wielu toksynom chemicznym i mikrobiologicznym penetrację komórek dotkniętych tym procesem chorobowym i ich kolonizację.

Organizm wypracował różne enzymatyczne i nieenzymatyczne mechanizmy obrony przed takimi zjawiskami . Jeśli jednak  taki proces dzieje się w sposób wymykający się poza kontrolę organizmu, mówimy o zaistnieniu stresu oksydacyjnego. 

Zagadnienie to omawiamy w kontekście diety i obecności cukrów w pożywieniu, ponieważ okazuje się, że paliwo glukozowe (czyli sposób odżywiania się, stosowana dieta) ma duży wpływ na intensywność tych niekorzystnych procesów i ich szkodliwość - potęguje jego intensywność. Przejście w diecie na paliwo tłuszczowe pozwala efektywnie ugasić wiele takich "pożarów" a po detoksykacji organizmu przywrócić prawidłowe środowisko fizjologii komórek (np. przy leczeniu łuszczycy).

   
   

CUKIER I ROLA ANTYOKSYDANTÓW W KOMÓRKACH ORGANIZMU.

owoce sokiNiektórzy dietetycy polecają nam picie dużych ilości soków, dużych ilości surowych warzyw, bo są źródłem niezbędnych minerałów i witamin. Witaminy czy minerały może i tam znajdziemy, jeśli owe soki były zrobione z produktów ekologicznych i bez nawozów i antybiotyków wyhodowanych. Jednakże tsunami glukozy we krwi, które owe szklanki przyjemnych napojów nam wyindukują natychmiast po umieszczeniu tego "toksycznego wsadu" w żoładku, zdrowia i prawidłowej fizjologii komórek nie zapewniają. Wręcz rujnują. To samo dotyczy fundamentów piramidy żywieniowej, zalecanej przez WHO, czyli produktów przetworzonych ze zbóż i kasz (mąka, pieczywo, makarony, wypieki, płatki, kasze). Udział węglowodanów w tych produktach sięga 70% a indeks glikemiczny również nie jest mały nawet w produktach pełnoziarnistych. Produkty bazujące na tych składnikach zazwyczaj nie są słodkie i niewiele osób kojarzy je z cukrami. Tu jest zasadnicze zagrżenie dla zdrowia - brak świadomości.

Nie będziemy tu szczegółowo opisywać mikrobiologicznych procesów, związanych ze stresem oksydacyjnym Od tego są podręczniki akademickie. Tutaj przedstawimy Czytelnikom językiem jak najbardziej przyjaznym wybrane aspekty tego zjawiska, ważne z punktu widzenia profilaktyki zdrowotnej oraz dietetyki  i niezwykle istotne dla skuteczności terapii detoksykacyjnej organizmu. Stosujemy bowiem różne terapie detoksykacyjne, ale żadna z nich nie będzie w pełni skuteczna, jeśli za pomocą codziennych nawyków żywieniowych będziemy podtruwać komórki swego ciała.

   
   

METIONINA I GLUTATION A STRES OKSYDACYJNY

metionina     Metionina jest aminokwasem egzogennym, to znaczy takim, którego organizm nie wytwarza, a który MUSI BYC DOSTARCZONY z pokarmem dla prawidłowego funkcjonowania komórek naszego ciała. Jest to warunek konieczny, a wielu dietetyków, szczególnie tych od kulturystyki, sportu, fitnes i odchudzania o tym nie wie lub lekceważy. Występuje w wielu białkach roslinnych i zwierzęcych, zaś dużych ilościach znajdziemy ją w białku jaj i w kazeinie mlekowej. Dlatego wykluczenie nabiału w diecie może rodzić poważne następstwa o ile świadomie nie zapewnimy codziennego zasilania organizmu z innych źródeł. Z niej w cytoplaźmie hepacotytów, czyli komórek wątroby powstaje glutation - ważny antyoksydant dla komórek. Właśnie poziom metioniny w diecie bezpośrednio warunkuje sprawność i szybkość tego przekształacania a więc szybkość reakcji ratunkowych w sytuacjach ekstremalnych, np przy łuszczycy, nowotworach, sepsie, ale i przy ostrych przewlekłych reinfekcjach - po rozbiciu tzw cyst (czyli otorbień z mikrofilmu białkowego skupisk tej bakterii) i uwolnieniu ich do tkanek. 

W procesach biochemicznych, nazwanych cyklem metylacyjnym, metionina przekształca się w homocysteinę, a następnie w obecności witaminy B6 przekształca się w cysteinę (reakcja transsulfuracji) . Homocysteina może w obecności kwasu foliowego i witaminy B12 ponownie przekształcić się w metioninę. W wyniku reakcji cyklu metylacyjnego powstaje również S-adenozylometionina (SAM) najlepszy dawca grupy metylowej w organizmie, umożliwiający szereg przemian chemicznych. Jest także efektywnym antydepresantem, przeciwdziała bólom stawów i ochrania wątrobę. To niezwykle złożone bioreakcje. Nie wnikając w szczegóły, w cyklu przemiany metioniny, homocysteiny i cysteiny powstaje glutation - ważny antyoksydant komórkowy.

Metionina jest więc niezwykle ważnym surowcem dla powstania glutationu. Prace dr McCully już w 1968 r odowodniły, że niedobory metioniny w diecie oraz niedobory witamin B6, B12 i kwasu foliowego prowadzą do nadmiaru homocysteiny i miażdżycy naczyń (a nie nadmiar cholesterolu !!!) - ulega zniszczeniu śródbłonek wyściółki naczyń krwionośnych.

glutationGlutation (γ-glutamylocysteinyloglicyna) jest związkiem chemicznym rozpuszczalnym w wodzie - tripeptydem zawierającym cysteinę. Po raz pierwszy opisano go już w 1888r. Występuje w większości organizmów roślinnych, w mikroorganizmach i w tkankach ssaków. W komórkach ludzkich występuje w postaci zredukowanej (GSH) i utlenionej (GSSG), przy czym postać zredukowana jest dominująca ilościowo (około 90%). Glutation syntezowany jest we wszystkich komórkach, jednak najwięcej GSH występuje w wątrobie. Stamtąd wydalany jest do żółci i do krwi. GSH pełni również rolę magazynu cysteiny dla komórek - szczególnie dla nowo powstających białek w procesach z udziałem DNA. Glutation jest zaliczany funkcjonalnie jako element odporności swoistej.

GSH uczestniczy w następujących procesach fizjologicznych komórki:

  1. podział komórki
  2. procesy sygnalizacji 
  3. procesy samoobrony komórki
  4. synteza białek
  5. reparacja DNA
  6. detoksykacja komórki
  7. obrona w stresie oksydacyjnym

Zahamowanie tempa syntezy GSH z powodu braków surowcowych lub zaburzeń tej syntezy obecnością toksyn chemicznych i mikrobiologicznych w komórkach - a szczególnie w wątrobie- prowadzi do groźnego zjawiska - ciężkiej kwasicy metabolicznej. Warto tu wymienić, jakie toksyny najczęsciej zaburzają ten proces, bo mamy do nich nie ograniczony dostęp - często w "lekarstwach" bez recepty:

  1. insektycydy, czyli środki owadobójcze (nie tylko rolnicy są tu bezpośrednio narażeni, ale niebezpieczny moze być spacer w okolicy, w której dokonano oprysków,
  2. paracetamol z leków (te wszystkie specyfiki bez recepty używane przy bólach menstruacyjnych, migrenach, przeziębieniach, doraźnie),
  3. chloroform - to rozpuszczalnik organiczny,
  4. alkohol etylowy (nie trzeba być nałogowym alkoholikiem, by doprowadzić do stresu oksydacyjnego nawet po wniknięciu niewielkiej ilości trunku (szczególnie osoby z problemami wątrobowymi i przewlekłymi infekcjami),
  5. tetrachlorometan jako rozpuszczalnik do farb i klejów,
  6. bromobenzen - popularny rozpuszczalnik przemysłowy

Mechanizmy dewastacji wynikające z niedoborów GSH są różne. Przykładowo : Ostre zatrucie alkoholem blokuje transport GSH z cytoplazmy (gdzie jest syntezowane) do mitochondrium i wtedy następuje oksydacyjne uszkodzenie komórek - głównie wątroby, bo tam w pierwszej kolejności ów alkohol dociera. 

Podstawową jednak rolą glutationu (GSH) w komórce jest zapewnienie utrzymania równowagi oksydacyjno-redukcyjnej w jej wnętrzu. GSH wyłapuje uwalniający się w procesach przemian metabolicznych nadtlenek wodoru i go neutralizuje, eliminując mozliwość powstawania stresu oksydacyjnego. Potrafi również eliminować inne biochemiczne źródła wolnych rodników w komórkach, bowiem reaguje też z anionorodnikiem ponadtlenkowym i rodnikiem hydroksylowym.

GSH pełni również ważną rolę w eliminacji zagrożenia obecnością metali w komórkach. Łączy się z nimi, co prowadzi do chelatacji metali z komórek na bardzo wczesnym etapie - zaraz po wniknięciu do komórek. To chroni komórki przed toksycznością silnych pól siłowych związków metaloorganicznych. W sytuacji stresu oksydacyjnego mozemy mieć do czynienia z dwoma równoczesnymi procesami - zaburzeniami "awaryjnej" syntezy GSH ze względu na brak surowców oraz obnizenie stężenia GSH w komórkach ze względu na zaangażowanie użycia GSH w innych procesach obronnych lub poprzez zakłócenia ksenobiotykami (toksycznymi substancjami chemicznymi) lub mikrobiologicznymi.

   
   

METIONINA I GLUTATION A DETOKSYKACJA ORGANIZMU

  1. Podsumowując ten skrócony opis roli metationu i glutationu w regulacjach procesów stresu oksydacyjnego komórek, musimy zauważyć, że ogromną katastrofę w systemie odporności odgrywa niedobór metioniny w diecie. Oznacza bowiem niedobór surowca budulcowego dla glutationu - tego ważnego antyoksydanta, ogranicza przyswajanie cynku i miedzi w organiźmie, ogranicza powstawanie S-adenozylometioniny - ważnego antydepresanta. W powszechnie serwowanych produktach żywnościowych - a szczególnie roślinnych - znajdujemy jej niewiele, więc dobór surowców w konstruowaniu diety - tej na codzień - odgrywa fundamentalne znaczenie dla zdrowia. Terapie detoksykacji organizmu MUSZĄ UWZGLĘDNIAĆ rolę i zadania glutationu, aby przywróćić prawidłową fizjologię komórek organizmu dotknietych infekcją.
  2. O prawidłowe odżywianie muszą zadbać ludzie zawodowo mający styczność z popularnymi rozpuszczalnikami do klejów i farb bromobenzenem i tetrachlorometanem (stolarze, malarze, artyści, chemicy). To samo dotyczy rolników, ogrodników, sadowników, mających kontakt z środkami ochrony roślin. W ich diecie powinne być zwiększone dawki sera tłustego długodojrzewającego, bogatego w metioninę oraz wątróbka jako źródło witamin B6 i B12.
  3. Niedobory metioniny i witamin B6 i B12. prowadzą do miażdżycy naczyń krwionośnych
  4. Przestroga dla alkoholików - nie tylko tych nałogowych. Jeśli masz powiedzmy przewlekłą infekcję mikrobiologiczną, to spożycie nawet niewielkiej ilości alkoholu może spowodować groźny stres oksydacyjny. Alkohol jest jednym z wielu, ale masowo używanym ksenobiotykiem, zaburzającym gospodarkę glutationu.
   
         
       

WSTĄP PO ZDROWIE