Odporność

uklad limfatyczny

UKŁAD ODPORNOŚCIOWY - Co to jest?

Każdy wie, że układ odpornościowy chroni nas przed różnymi problemami zdrowotnymi. Prawdopodobnie jednak, nie każdy wie, czym jest układ odpornościowy i przed czym moglibśmy się ustrzec, jeśliby pracował on maksymalnie sprawnie. Dobrze działający układ odpornościowy to najsilniejsza broń, jaką człowiek ma na ziemi. Warto więc wiedzieć jak jest zbudowany i jak funkcjonuje.

 
Cały układ odpornościowy możemy podzielić na dwa współpracujące ze sobą systemy: obronę zewnętrzną i wewnętrzną.

Pierwsza z nich  stanowi zespół, tworzący barierę przed wnikaniem do wnętrza organizmu ciał obcych. Do najbardziej niebezpiecznych i jednocześnie wszechobecnych w środowisku, w którym żyjemy, zalicza się mikroorganizmy: wirusy, bakterie, grzyby, pasożyty a także to wszystko, co unosi się i fruwa w powietrzu. Siłą toksyn mikrobiologicznych jest zdolność błyskawicznego rozmnażania się, oraz szybka adaptacja do nowych warunków życia, aby opanować nowe terytorium życiowe. Natomiast toksyny chemiczne bezpośrednio atakują tkanki, z którymi mają kontakt. Bariera zewnętrzna chroni również organizm przed całym planktonem owadów, które mogłyby dostać się do otworów naszego ciała lub zaatakować poprzez skórę.

 

BARIERY OCHRONNE - system obrony zewnętrznej.

Ciało człowieka  wyposażone jest w niezwykle skomplikowany i różnorodny system ochrony przed wnikaniem toksyn ze świata zewnętrznego do wnętrza ciała. Nazywamy go systemem barier ochronnych.


Układ bariery tworzą:

a) gruczoły łzowe i ich wydzielina: Łzy, składające się z wody , kationów, anionów, glukozy, mocznika, aminokwasów, lipidów i białka. Łzy mają odczyn lekko alkaliczny (zasadowy), zawierają bakteriobójczy enzym lizozym. Razem z wydzieliną gruczołów tarczkowych powiek tworzą cienką powłokę pokrywającą gałkę oczną, chroniącą ją przed wysychaniem (tarcie), kurzem i pośredniczącą w odżywianiu tkanek zewnętrznych oka. 

b) jama ustna, nos i gardło: Włosy i śluz w nosie filtrują drobiny kurzu i ogrzewają wdychane powietrze.

Ślinianki wydzielają ślinę, zawierającą oprócz enzymów trawiennych, substancje bakteriobójcze - szczególnie w odniesieniu do cząstek unoszących się we wdychanym powietrzu w obrębie gardła.

c) żołądek: Mocny kwas solny oraz enzymy trawienne soku żołądkowego niszczą połknięte z pokarmem mikroorganizmy.

d) jelito cienkie: Silne enzymy trawienne atakują te drobnoustroje, które zdołały przetrwać kwaśne warunki środowiskowe w żołądku

e) jelito grube: Naturalne bakterie jelita i inne drobnoustroje tam żyjące stanowią o prawidłowej florze jelitowej. To one utrzymują równowagę chemiczną, mechaniczną i temperaturową, która stanowi hamulec dla rozwoju niepożądanych mikroorganizmów chorobotwórczych.


f) drogi moczowo-płciowe: Błony śluzowe wyściełające te organy stanowią barierę przed wnikaniem ciał obcych w głąb tkanek. Istotne znaczenie barierotwórcze ma również prawidłowa flora bakteryjna tych narządów.


g) skóra: To mechaniczna bariera, pierwsza linia obrony przed inwazją mikroustrojów. Chroni również ciało przed przegrzaniem lub oziębieniem, promieniowaniem (pot, owłosienie, barwnik). Owłosienie stanowi dodatkowo swoistą ochronę mechaniczną naszych otworów ciała przed wnikaniem różnorodnych cząstek fizycznych i drobnych żyjątek


h) powieki, zwieracze gardła, odbytu, tkanki układu moczowo-płciowego: stanowią barierę mechaniczną oddzielającą dwa środowiska zewnętrzne i wewnętrzne człowieka, swoiste bramy mechaniczne. 

 

UKŁAD LIMFATYCZNY - system obrony wewnętrznej

Jakość działania tych barier decyduje o naszym zdrowiu.Co się jednak dzieje, gdy z jakiegoś powodu mikroorganizm pokona daną barierę. Wtedy układ immunologiczny uruchamia ""plan B"", czyli swoją drugą armię do zwalczania intruza.

 

Układ limfatyczny tworzą :

a) układ chłonny, do którego należą:
- chłonka (limfa)
- kapilarne naczynia chłonne 
- system kolektorów naczyń limfatycznych

b) system naczyń i narządów limfatycznych:

- węzły chłonne

- przewody limfatyczne

- narządy chłonne

 

KLASYFIKACJA NARZĄDÓW LIMFATYCZNYCH

gospodarka limfatNarządy limfatyczne dzieli się na dwie grupy:
1) narządy limfatyczne centralne:
- grasica (tu dojrzewają limfocyty T)
- szpik kostny (tu dojrzewają limfocyty B)


2) narządy limfatyczne obwodowe:
- węzły chłonne
- śledziona
- migdałki
- pierścień Waldeyera
- grudki limfatyczne samotne i skupione
- wyrostek robaczkowy
- tkanki limfoidalne związane z błoną śluzową
- tkanki limfoidalne związane z błoną nosowo-gardłową
- tkanki limfoidalne związane z oskrzelami
- tkanki limfatyczne w obrębie układu pokarmowego ( kępki Peyera - Są to skupiska grudek limfatycznych skupionych, znajdujących się w błonie śluzowej i podśluzowej jelita cienkiego ,głównie w jelicie krętym)

 

Na marginesie taka uwaga: Nie należy lekceważyć i bagatelizować usuwanie migdałków w wieku dziecięcym lub usuwanie wyrostka robaczkowego. Ich usunięcie wcześniej lub później prowadzi do powikłań pracy układu odpornościowego, szczególnie w sytuacji cięzkiej choroby i osłabienia organizmu.

 

Jak powstaje limfa?

kapilara limfatycznaKażdy organ (wątroba, śledziona,serce...) zbudowany jest z żywych komórek. Każda z nich wypełniona jest płynem komórkowym. Płyn z tych komórek w sposób kontrolowany przenika przez błonę komórkową i wydostaje się do przestrzeni międzykomórkowej, współtworząc płyn śródmiążsowy.Tworzy go razem z osoczem, które przenika z włosowatych naczyń krwionośnych.Rys. Płyn śródmiążsowy omywa wszystkie komórki z zewnątrz. W tych przestrzeniach międzykomórkowych biorą swój początek włosowate naczynia limfatyczne (kapilary), które łączą się w sieć coraz większych naczyń. Rysunek obok przedstawia budowę takiej kapilary i system zastawek, które umożliwiają ruch chłonki w jednym kierunku pod wpływem zewnętrznych sił mechanicznych działających na  naczynie kapilarne. Część płynu śródmiąższowego wnika do tych naczyń.

Główną funkcją układu limfatycznego jest transport białych krwinek (leukocytów) po całym organiźmie. Leukocyty żyją od kilku dni (granulocyty) do nawet 20 lat (limfocyty B pamięci immunologicznej). Limfa porusza się w naczyniach limfatycznych za pomocą mięśni. Naczynia limfatyczne zawierają zastawki, które zapewniają jednokierunkowy przepływ limfy po ucisku mechanicznym naczynia przez włókna pięśni. Ostatecznym ujściem naczyń limfatycznych jest ponownie układ krwionośny. Dzięki temu dochodzi do ciągłej wymiany substancji między limfą a krwią.
Limfa, przepływając przez układ naczyń, dociera do węzłów chłonnych, które stanowią kluczową rolę układu odpornościowego. Są to licznie rozmieszczone twory w sieci ukłasu limfatycznego. Chłonka wpływa do węzła kilkoma naczyniami chłonnymi, a jest odprowadzana jednym większym naczyniem limfatycznym. Główną funkcją węzłów jest filtracja zawartej w nich limfy oraz udział w wytwarzaniu przeciwciał, zwalczających drobnoustroje.